MAVİ ÇEKİRDEK EKOSİSTEMİ // INTELLIGENCE BEYOND BORDERS
%100 Yerli Ar-Ge & Teknoloji • Teknopark İstanbul, Teknoloji Geliştirme Bölgesi, Pendik / İstanbul • iletisim@ukbilig.com.tr
Bilişsel Sistemler

Kara Kutu Olmayan Yapay Zekâ: Neden-Sonuç Grafikleriyle (Causal DAGs) Doğrulanabilir Karar

Kara Kutu Olmayan Yapay Zekâ: Neden-Sonuç Grafikleriyle (Causal DAGs) Doğrulanabilir Karar

Kritik tarım kararlarında veya hava sahası yönetiminde 'yapay zekâ böyle tahmin etti' gerekçesi kabul edilemez. Bilişsel Çekirdek'te kullandığımız nedensellik matrisleri ve sembolik akıl yürütme mimarisi.

1. "Kara Kutu" Kararlarının Kritik Sistemlerdeki Tehlikesi

Geleneksel derin sinir ağları, girdi ile çıktı arasında milyonlarca ağırlık matrisi barındıran opak yapılardır. Bir tarım otonomisi aniden su vanasını kestiğinde veya bir İHA rotasını aniden değiştirdiğinde, mühendislerin bu kararın "neden" alındığını kesin olarak bilmesi gerekir. Sadece istatistiksel olasılığa dayalı kararlar, sorumluluk gerektiren endüstrilerde kabul edilemez.

2. Neden-Sonuç Yönlü Asiklik Grafikleri (Causal DAGs)

UKBİLİG Bilişsel Çekirdek mimarisi, derin öğrenme çıkarımlarını Formel Mantık ve Nedensellik Grafikleri (Causal DAGs) ile doğrular. Karar motorumuz, sadece korelasyona değil; Judea Pearl nedensellik kalkülüsüne dayalı müdahale (do-calculus) ve karşı-olgusal (counterfactual) hipotez testlerine başvurur.

3. Açıklanabilir ve Denetlenebilir Güvenlik

Sistem alınan her kararın arkasındaki gerekçe ağacını insan operatörün veya regülasyon denetçisinin okuyabileceği şeffaf bir kanıt zinciri olarak arşivler. Böylece yüksek riskli görevlerde yapay zekâ, hesap verebilir güvenilir bir mühendislik bileşenine dönüşmektedir.

UKBİLİG Ar-Ge Temel Çıkarımı: Derin öğrenme çıktılarının neden üretildiğini matematiksel mantık ağlarıyla açıklayan, kritik altyapılarda güvenliği teminat altına alan XAI (Explainable AI) yaklaşımı.
#Açıklanabilir YZ #XAI #Nedensellik #Bilişsel Çekirdek #Sembolik Mantık

Diğer Araştırma Yazıları